اما براستی ... ما از یک عزاداری چه انتظاری داریم و باید داشته باشیم؟

محصول یک عزاداری موفق چیست؟ و اصولاً عزاداری واقعی چه خصوصیاتی دارد و عزادار حقیقی کیست؟

كتاب عزادار حقيقي آن چنان كه از اسم آن پيداست مراتب 5 گانه سير و سلوك عزادار را به بررسي مي نشيند . اين كتاب از يك پيش گفتار و 4 فصل تشكيل يافته است .

نويسنده در پيش گفتار كتاب در پي ارائه ي اين نكته بر مي آيد كه " هيچ عملي به اندازه برپايي عزاداري براي امام حسين در حفظ دين از انحراف و از هجوم بي امان دشمنان اسلام براي نابودي آن و هم چنين توسعه فرهنگ ديني موثر نبوده و نيست" و درعين حال به اين نكته نيز اشاره مي كند كه "عزاداري ها در طول زمان دچار آفات ، خطرات و انحرافاتي شده است كه نقش اين وسيله مهم را تا حدودي كمرنگ كرده است".

فصل اول كتاب به مراتب عزاداري و عزداران مي پردازد و تا مرتبه سوم عزاداري و آفاتي را كه عزادار در اين مراتب با آن درگير مي باشد به صورتي كاملا بديع و موشكافانه تبيين مي كند . حتی از ذكر اين نكته نيز بر نمي گذرد كه " عزاداران ، همانند مومنان داراي درجات و مراتب مختلفي هستند كه هر مرتبه ، درجه و جايگاه عزادار را در نظام انسانيت و در نزد خداوند و نيز ميزان قرب او را به سيد الشهدا نشان مي دهد".

سپس به شرح مراتب عزاداري پرداخته و كمترين مرتبه را غم و اندوهي بر مي شمارد كه از مصيبت وارده به سيدالشهدا در قلب عزادار مي نشيند. البته استاد پايين تر از اين حد را نيز در مورد دشمنان حضرت متصور مي داند " و پايين تر ازآن ، مرتبه دشمنان حضرت است يعني مرتبه اي كه شخص به مصائب حسيني آگاه شود و ناراحت نگردد و به آن راضي باشد. " گرچه به نظر نمي رسد در بين شيعيان آن حضرت كسي به اين حد از شقاوت برسد كه از شهادت آن حضرت احساس نشاط بكند ، ولي تنها اكتفا به مرتبه اول عزاداري براي شيعه و دوست دار آن حضرت – مي تواند بدتر از وضع دشمنان آن حضرت قلمداد بشود.

ايشان مرتبه دوم عزاداري را در اين مي داند كه " عزادار غم و نارضايتي خود را به شكل هاي گوناگون از قبيل گرفتگي چهره ، گرفتن حالت بغض و گريه ،پوشيدن لباس سياه عزا ، به سينه و سر زدن و... بروز مي دهد ..." و اين مرتبه را احساسي مي داند كه عزاداران كليمي ، مسيحي و پيروان ساير مذاهب در مواجهه با شهادت حضرت سيدالشهدا در اندرون پاك حسيني گونه شان دارند ، چرا كه همه ي انسان ها فارغ از رنگ و پوست و مذهب ، فرزند آن حضرت خطاب مي شوند.

اما درمرتبه سوم عزاداري كه " شيعيان حضرت بيشترين اعضاي آن را تشكيل مي دهند ، عزادار تنفر و اعتراض خود را نسبت به عاملين مصيبت و جنايت كاران در حق سيدالشهدا و يارانش و به طور كلي همه اهل بيت اظهار مي كند " سپس ترقي عزادار از مرتبه دوم عزاداري را در " شناخت بيشتر سيدالشهدا و اعتقاد بالاتر و بيشتر به مقام آن حضرت و فهم محدود و نسبي درباره قيام ايشان در برابر يزيد و يزيديان " دانسته و آفات عزاداري را در اين مرتبه به بحث مي نشيند و مادر همه آفات را " انجام عمل و ادامه آن براي مدت طولاني ، بدون شناخت كامل و دقيق مقررات و آداب آن مي داند" .

آنگاه در فصل دوم كتاب بعد از شناساندن معصومين از طرق آيات ، روايات و احاديث ؛ و منابع و دلايل شناخت ايشان در قرآن كريم ، زيارت عاشورا و جامعه كبيره ، چگونگي رشد عزادار از مرتبه سوم به مراتب بالاتر را، منحصر به فهم درست اين منابع مي داند." اگر كسي بخواهد معصومين را بشناسد، بي شك بدون مراجعه به قرآن كريم و استمداد از خداوند، نمي تواند به شناخت صحيحي دست يابد". نويسنده با اشاره به انواع مصائب ، كشف وظيفه را از الزامات عزاداري حقيقي مي داند.

فصل سوم كتاب با بيان وظيفه عزادار در قبال ائمه " پدران واقعي مان" به اثرات تلخ و گزنده مصيبت عظيم در حيطه فردي و اجتماعي مي پردازد ." فداكاري به خاطر معشوق و معبود حقيقي ، و نيز تحمل سختي ها براي او ، مهم ترين راه اثبات و اظهار عشق و ايمان حقيقي است ". در ضمن ، بيدار سازي و الهام بخشي مبارزه با مستكبران از آثار اجتماعي اين مصيبت قلمداد شده و " قدرت و شدت تاثير گذاري اين عوامل گاهي به قدري زياد است ، كه منجر به يك انقلاب عظيم و سرنگوني حكومت هاي جائر مي شود ".

در ادامه با تعريفي از عزاداري و دلايل لزوم و روش هاي مختلف تشويق به عزاداري در سيره قرآن و معصومين به دفع يك توهم پرداخته مي شود " بعضي گمان كرده اند كه صرف گريه بر امام حسين آن ها را از عمل خالصانه و تقوا بي نياز مي كند و اگر هر عملي انجام دادند ، و هر رذيلت اخلاقي داشته باشند ، ديگر اهميتي ندارد و همين كه اهل گريه بر امام حسين باشند ، اهل نجات هستند".

فصل چهارم كتاب به وظيفه شناسي در برابر مصيبت اعظم اختصاص يافته است . در اين فصل به معاني فقرات زيارت عاشورا پرداخته شده است . در ذيل معناي تعبير (وتر و موتور) اين گونه آمده است كه " اين تعبيربه معناي مصيبت زده و مظلومي است كه انتقام او گرفته نشده باشد." يعني " عبارت ( والوتر الموتور ) نشان مي دهد كه ماجراي عاشورا يك امر شخصي و تاريخي نبوده است كه تمام شده باشد بلكه امري مربوط به همه جامعه انساني و همه زمان ها است و انتقام سيدالشهدا با كشته شدن قاتلين حضرت گرفته نشده است ". سپس چگونگي رشد ، ماهيت و پيدايش روح انتقام در عزادار حقيقي و اهميت آن در عزاداري ها به تفصيل كالبد شكافي شده است .