موسسه فرهنگي منتظران منجي عج - طراحی یک جامعه معنوی اصلی ترین مسئله انسان شناسی است

وی اظهار داشت: وقتی سخن از مقوله های انسانی مانند معنویت، اخلاق یا عقاید که شامل توحید، نبوت، معاد، عدل و امامت و بسیازی از مسئله های دیگری انسانی می کنیم باید توجه داشت که این مقولات یک موضوع مشترک به نام انسان دارند و تا انسان به درستی تعریف نشود، برداشت ها بی نهایت می توانند با یکدیگر اختلاف داشته باشند.
این کارشناس مسائل دینی با اشاره به اینکه بیش از 300 نظریه در خصوص تعریف انسان وجود دارد افزود: در انسان شناسی اسلامی که متکی است به معرفی خالق انسان و جهان و معتبرترین تعریف را از انسان دارد آمده است که انسان 3 مرحله حیات شامل مرحله قبل از دنیا، مرحله دنیا و مرحله بعد از دنیا دارد.
شجاعی، مرحله قبل از دنیا را عالی ترین وضعیت انسان ها به حق تعالی دانست و عنوان کرد: در این مرحله در سعادت کامل در کنار حق بودیم و شبیه ترین و با کمال ترین موجود بعد از خداوند تبارک و تعالی هستیم که ملائکه و سایر موجودات در مراحل بعد قرار دارند.
به گفته وی، سپس هبوط صورت گرفته، ما به زمین آمدیم و سپس بازگشت می کنیم و زمانی می فهمیم کسی معتقد به معاد است که بازگشت به سوی خدا را قبول داشته باشد؛ اساساً پذیرش معاد زمانی از صحت و صدق برخوردار است که شخص بپذیرد قبلاً پیش خدا بوده است و بر می گردد و امیر المومنین (ع) می فرماید: رحمت خدا شامل کسی است که خود را در سه مرحله می شناسد، اینکه کجا بوده، الان کجا هست و به کجا می رود.
وی خاطر نشان کرد: باید بدانیم به کجا بر می گردیم که بتوانیم از اخلاق دفاع کنیم، بدون معاد نمی توانیم یک نظام اخلاقی را طرح ریزی نماییم و پیامبر (ص) می فرمایند: خداوند دشمن می داند هر عالم به دنیایی که جاهل به آخرت است.
این مشاور خانواده اذعان کرد: اگر انسان نداند که به کجا می رود هیچ وقت نمی تواند خوشبختی و سعادت را چه فردی و چه اجتماعی تامین کند و اینکه قابل تامل است که عنصر جاودانگی در قرآن بیش از 80 بار آمده است و باید دید ماجرای جاودانگی انسان چیست؟
وی با اشاره به اینکه باید بدانیم اخلاق و معنویت هرکدام مبتنی بر چه اصولی هستند و سپس رابطه بین آن دو را به دست آوریم، ادامه داد: در خصوص معنویت باید گفت که به دلیل آنکه انسان از روز اول خلقت با حق تعالی بوده است وقتی به زمین می آید به هیچ وجه فرهنگ زندگی گذشته اش را مانند کمال خواهی و بی نهایت طلبی را فراموش نمی کند و ما در یک صورت در اوج بالاتر از فرشته ها بودیم زیرا بی نهایت بودن را تجربه کردیم و بعد با محدودیت به زمین آمدیم و تفاوت وضعیت حال مانند یک دانه سیب با سیب است.
استاد شجاعی بیان کرد: ما به دلیل آنکه آن مرحله را تجربه کردیم، هیچ انسانی را پیدا نمی کنیم که فرهنگ زمین را که فرهنگ محدودیت است را دوست داشته باشد و تمام انسان ها علم، قدرت، زیبایی، کمال، سرعت، شهوت و جاودانگی را به شکل بی نهایت می خواهند و کمالات بشر روز به روز در حال پیشرفت است به عنوان نمونه انسان وقتی به دنیال زیبایی می رود کامل و مطلقش را می خواهد مانند اینکه انوع مختلفی از اجسام مانند ساعت، انگشتر و خانه وجود دارد و بشر نمی تواند جلوی خودش را در تولید زیبایی بگیرد.
به گفته وی، انسان در لذت نیز همین گونه است و انواع مختلفی از خوردنی ها مانند شیرینی ها، بستنی ها، کیک ها وجود دارد؛ در لذات جنسی نیز به همین شکل است و می گویند 12 هزار نوع لذت جنسی وجود دارد زیرا بشر نمی تواند جلوی خودش را بگیرد و قتل و جنایت حاکی از آن است که انسان نمی تواند با فرهنگ زمین کنار بیاید و ارضا نمی شود که نشان می دهد انسان به دنبال کمال خواهی است و با کمتر از آن نمی تواند خودش را سیر کند.
این کارشناس مسائل دینی افزود: کمال مطلق اساساً یک مصداق بیشتر ندارد که در فرهنگ های مختلف اسم های گوناگون دارد و در فرهنگ اسلامی به آن الله می گویند که همه کمالات را با هم یک جا دارد؛ از لحاظ منطق ریاضی هم نمي توانیم دو تا مطلق داشته باشیم .
وی اضافه کرد: اینکه امام خمینی (ره) فرمود: رئیس جمهور آمریکا عاشق خداست یعنی می خواهد از بی نهایت طلبی در بیاید و تفاوت نیکان با بدان آن است که امیرالمومنین علی (ع) مصداق بی نهایت را خوب پیدا کردند اما معاویه مصداق بی نهایت را در طبیعت محدود، گیر آورده اند.
استاد شجاعی با اشاره به اینکه بدون استثنا همه عاشق خداوند هستند و به گونه ای می خواهند این نزدیکی را برقرار کرده و از محدودیت خارج شوند، عنوان کرد: انسان تحصیل علم می کند تا جهالتش را برطرف کند و ریاست، شهرت، محبوبیت به دلیل آن است که از محدودیت بیزار است و تمام داستان دین و خلقت انسان همین است زیرا شما هیچ دلبری جز خدا ندارید.
وی گفت: "لا اله الا الله" حقیقتی است که یک طرفش به سوی انسان است و هیچ معشوقی جز الله وجود ندارد که وجود مطلق و بی نهایت است؛ دین بنیان معنویت اسلامی است یعنی ذات بشر دچار بی نهایت است و هر گونه است می خواهد خود را به وضعیت نخست برساند اما هنگامی که در مورد اخلاق صحبت می کنیم حالتی از نفس است که معنویت در آن اثر دارد اگر چه موارد دیگری هم در اخلاق انسان موثر هستند.
این مشاور خانواده اظهار کرد: یاد معشوق اصل و اصل یاد وطن است که می گوید قبلاً کجا بوده ام، کجا هستم و می خواهم به کجا برگردم که باید برای برگشتن به آنجا خودم را مسلط کنم؛ اخلاق یعنی اینکه من باید شرایط ویژه ای در روحم ایجاد کنم تا ارتباطم با کمال مطلق ایجاد شود زیرا معشوق من دارای کمال خاصی است که اسما خاصی مانند غفور، جواد، کریم و مرتاح دارد و در واقع این اسامی اسم های ما هستند که باید به دنبال اخلاق باشیم و اخلاق خاصی را ترسیم کنیم تا به آن وضعیت اولیه خودمان برسیم و نیازهای عاشقانه و بی نهایت طلبانه خود را پاسخ دهیم .
وی ادامه داد: در آداب اسلامی آمده است که اگر می خواهی بدانی یک نفر چقدر عاشق خداست باید ببینید که چقدر عاشق همسرش است زیرا هر چه ایمان افزایش پیدا می کند عشق انسان به همسرش نیز بیشتر می شود، در حالیکه در جامعه امروز ما طبق آمار 25 درصد طلاق، 25 درصد به فکر طلاق، 25 درصد مجبورند در زندگی بسازند و 25 درصد واقعا از زندگی راضی هستند.
استاد شجاعی اضافه کرد: هر چه از روابط زناشویی می گذرد علاقه باید بیشتر شود و این قاعده ای است که منطقی تعریف شده و جایگاه علمی دارد البته همسر تنها یک مصداق است و باید دید این آدم چقدر عاشق پدر، مادر، فرزند و مردم می شود و می تواند با یک نفر صمیمی باشد؛ بگذریم که بسیاری ادعای معنویت دارند و با وجود سیل پاکستان می توانند بسیار راحت شب بخواند و این فرد نه مسلمان است، نه اخلاق و نه معنویت دارد زیرا وقتی من عاشق بی نهایت شدم باید اخلاقم را تنظیم کنم.
این کارشناس مسائل دینی عنوان کرد: عام ترین اسم خدا "رحمن" است و چگونه من می خواهم به معشوق بی نهایتم نزدیک شوم بدون اینکه این اسم را بگیرم، اسمی که عبارتست از یک ذات به اضافه یک صفت، و انسان باید به آن صفت نزدیک شود و معلوم نیست آدمی که بد اخلاق است چگونه می تواند به حقتعالی نزدیک شود.
وی با اشاره به حدیثی مبنی بر اینکه چه بسیار روزه داری که از روزه خودش جز گرسنگی و تشنگی نمی بیند، گفت: در قرآن هنگامی که می خواهد مومن را تعریف کند با خاصیت ذاتی اش تعریف می کند و اگر چنین خصوصیاتی در این آدم نیست پس مومن هم نیست با وجود آنکه فرد خانواده شهید است، کربلا و حج می رود و نماز جماعت می خواند زیرا خاصیت ذاتی اش را ندارد.
استاد شجاعی افزود: در احادیث آمده است که مومن دو خصوصیت دارد یکی شادی و یک هم آرامش که اگر در فرد نیست پس هیچ خبری از مومن بودن هم نیست؛ اگر می خواهیم بدانیم در اخلاقش چقدر رشد کرده باید دید نمازهایش چقدر به کارش آمده است.
به گفته این مشاور خانواده، ما 50 سال نماز می خوانیم و روزه می گیریم باید ببینیم چقدر آرامش داریم و اگر نبود معلوم می شود که این 50 سال چیزی جذب نشده است بنابراین ما مومن بداخلاق، عصبی، پرخاشگر، زودرنج که با دیگران سازش ندارد را نداریم.
وی با اشاره به اینکه یکی از اسم های خدا مرتاح به معنی شاد است، گفت: با 50 سال نماز خواندن باید به آرامش برسم و به لذت می اضافه شود اما هنوز بعد از این مدت فحش می دهم و بد اخلاقم؛ پیغمبر (ص) کانون اخلاق بود و متأسفانه می گویند سادات است پس می تواند عصبانی شود و با دیگران دعوا کند.
این کارشناس مسائل دینی عنوان کرد: تا ساختار انسان مشخص و ملاک اخلاق روشن نشود ما بحث مهمی از معنویت و اخلاق نمی توانیم داشته باشیم و بشر چون تعریف دقیق ریاضی نشده و از سوی دیگر نیاز فطریش به اخلاق و معنویت از بین نرفته به دنبال معنویت و اخلاق می رود؛ هم اکنون انواع و اقسام مکتب ها درست شده است اما بشر به آرامش نمی رسد و به دلیل آنکه با مبنا نیست می تواند در دل خودش هم خطر ساز باشد.
استاد شجاعی تصریح کرد: معنویت های بدون مبنا که با هدف خلقت انسان تنظیم نشده است در دراز مدت می تواند از انسان یک موجود وحشی درست کند که بسیار خطرناک است و بنابراین ما باید به هر انسانی این مطلب را بفهمانیم که تو کی هستی و به کجا می روی به همین جهت طراحی یک جامعه معنوی اصلی ترین مسئله خودشناسی و انسان شناسی است.
وی ادامه داد: امیر المومنین علی (ع) می فرماید: نسبت به خودت جاهل نباش زیرا اگر کسی خود را نشناسد هیچکس را نمی شناسد و تا خود را نشناسید نمی توانید جامعه اخلاقی و جامعه معنوی بسازید؛ هنگامی که فرد اشهدالا اله الله می گوید به این معناست که می بینم که معشوقی جز خدا ندارم و سپس کل دینداری را مبتنی بر عشق می کنم و می فرماید بگو اگر عاشق الله هستید از من تبعیت کنید و در قرآن تهدید به کار نگرفته بلکه تنها به زبان محبت صحبت می کند.
به گفته وی، هنگامی که عشق و عاشقی برقرار شد فرد می تواند به لقاء الله برسد اما اگر عشق یک طرفه باشد به درد نمی خورد و باید دید علامت صدق حب چیست زیرا اگر خدا ببیند که راست می گویی و دوستش داری یک علاقه ویژه ای از سوی خدا ظاهر می شود و آن اسم رحیم خداوند است.
استاد شجاعی یادآور شد: تا ما مقوله خودشناسی را حل نکنیم زحماتمان در کارهای علمی فرهنگی و معنوی به هدر رفته است اما متاسفانه در حال حاضر در تمام مراکز علمی بدون استثنا خبری از انسان شناسی وجود ندارد.
زينب صناعي

صفحات

آخرین مطالب

پر بیننده ترین مطالب

ذکر ایام هفته

پایگاه های مرتبط